ZDROWIE – „WŁASNE JA” – Gabinet Psychologiczny Agnieszka Koczera

 

ZDROWIE - "WŁASNE JA" - Gabinet Psychologiczny Agnieszka Koczera
Artykuł dostępny w 7 wydaniu gorliczanin.pl

Agnieszka Koczera
psycholog, psychoterapeuta  
Absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ukończyła Studium Psychoterapii Integratywnej w Krakowie. Dyplomowany Trener Psychologiczny Treningu Grupowego i Wrasztatu Umiejętności Psychospołecznych. W pracy indywidualnej wykorzystuje metody psychoterapii integratywnej korzystając z podejść psychodynamicznego oraz Gestalt. 

Obecnie prowadzi wykłady w Niepublicznym Ośrodku Doskonalenia Nauczycieli „Wena” w Gorlicach, prowadzi terapię z mieszkańcami DPS Klimkówka.

Własne ja 
Poczucie własnej wartości, samoocena, obraz siebie to terminy określające postawę wobec siebie. Jest to jeden z ważniejszych wyznaczników osobowości, którego niski poziom może być szczególnie dotkliwy, a wysoki  przynosić wiele satysfakcjonujących doświadczeń. Zaniżone poczucie własnej wartości często wiąże się z brakiem pewności siebie, dokonywaniem niekorzystnych porównań, nadmierną samokrytyką czy stawianiem sobie nierealistycznych wymagań. Wysokie zaś (wiąże się) z samoakceptacją, umiejętnością obdarzania się bezwarunkową miłością, akceptowania siebie za swoją niepowtarzalność, czy uniezależnieniem akceptacji od tego czy nam się uda czy nie.  

W psychologii poczucie własnej wartości jak każda postawa podzielona jest na 3 komponenty: 

1. Komponent intelektualny – czyli samoocena albo samoopis, innymi słowy: odpowiedź na pytanie „Jaki jestem?”. To przekonania na swój temat
2. Komponent emocjonalny – czyli stopień samoakceptacji lub samoodtrącenia, uczucia, które do siebie żywisz, to też odpowiedź na pytania: Czy lubię siebie samego? Czy uważam, że zasługuję na miłość? 
3. Komponent behawioralny – czyli zachowania wobec siebie, sposób traktowania siebie, asertywność, chęć i umiejętność zaspokajania własnych potrzeb, czy w końcu samorealizacja w wybranych dziedzinach życia

Samoocenę większość z nas intuicyjnie podzieli na niską i wysoką w zależności od tego czy myślimy na swój temat dobrze czy źle. Bardzo ważne jest uwzględnienie w tym podziale, poza zaniżoną i zawyżoną – samooceny adekwatnej. Ten rodzaj myślenia o sobie zbliża do uzyskania realnych, pożądanych wyników w podejmowanych przedsięwzięciach. Dla efektywności naszego działania ważne jest, by rozpoznać punkt wyjściowy, czyli realistycznie spojrzeć na to, w którym miejscu na drodze do celu znajduję się teraz.  Realistyczne spojrzenie na siebie umożliwia ocenę ile z naszych talentów ma rzeczywiste odzwierciedlenie w efektach pracy, a co za tym idzie co jeszcze należy zrobić aby osiągnąć pożądany wynik. 

Poczucie własnej wartości jest procesem, który trwa przez całe życie. Jeśli doświadczasz, któregoś z syndromów zaniżonej samooceny: zawstydzenia, nadmiernej samokrytyki, poczucia bezwartościowości, smutku, czy braku pewności siebie – możesz być pewien, że przy podjęciu pewnego wysiłku z twojej strony to się na pewno zmieni. Poczucie twojej wartości ukształtowali między innymi rodzice, rówieśnicy, przyjaciele, wszystkie znaczące osoby w twoim życiu. Ukształtowałeś je też sam poprzez porównania z innymi ludźmi, którzy stanowią punkt odniesienia dla dokonywania ocen. Poczucie wartości kształtuje się w tym momencie poprzez to, co robisz i jakiego dokonałeś bilansu osiągnięć oraz porażek (sukces powoduje wzrost samooceny). Jeśli podejmujesz pracę nad sobą to z pewnością pracujesz na podwyższenie samoakceptacji, miłości własnej i poczucia bycia kimś wartościowym.  

W literaturze psychologicznej, której zadaniem jest służyć podniesieniu jakości naszego życia wyróżnia się kilka filarów poczucia własnej wartości. Filary służą jako punkty odniesienia, których trzymasz się i realizujesz aby podnieść zaniżoną samoocenę, wzmocnić się w tej, którą masz, czy też – jeśli czujesz takie pragnienie – osiągnąć mistrzostwo na jednym z ważnych pól twojej aktywności.  Nathaniel Branden, psychoterapeuta, wymienia 6 filarów poczucia własnej wartości: 

1. Życie świadome – chęć poznawania, gotowość do uczenia się, chęć samopoznania, kontakt ze swoimi emocjami, potrzebami, wartościami i aspiracjami,
2. Samoakceptacja w praktyce – troska o siebie, dawania sobie wsparcia, bycie swoim doradcą, adwokatem i przyjacielem w codziennym życiu,
3. Praktyka odpowiedzialności – poczucie i utrzymanie kontroli nad własnym życiem (niezbędne nam do zachowania zdrowia psychicznego już od najmłodszych lat), chęć podejmowania decyzji i uczenia się, konsekwencji,
4. Praktyka asertywności – dbanie o własne prawa, wyrażanie prawdziwego siebie w swojej przestrzeni osobistej nie naruszając przestrzeni osobistej innych osób,
5. Praktyka życia celowego – na początek określenie, a potem realizowanie wartości i priorytetów zgodnych z tym, jakie są nasze potrzeby, 
6. Integralność osobista – życie w zgodzie z samym sobą czyli z tym, jakie mam przekonania, wartości i normy. Rozwój duchowy, 

Bardzo ważne jest to, że nieadekwatna samoocena może wynikać z niedostatecznego samopoznania i powodować ból. Paradoksalnie, osoba o wysokim poczuciu własnej wartości nie wywyższa się nad innymi. Jeśli  w samoocenie występują niedostatki nastąpi też kompensacja braków poprzez agresję i chęć dominacji. 

Dobrym sposobem podniesienia poczucia wartości jest znalezienie dziedziny albo zajęcia, w którym czujemy się dobrze. Odskocznia w postaci hobby, sportu, czy korzystania z kultury sprzyja rozładowaniu emocji, poczuciu zadowolenia i dumy z siebie. To wszystko pomaga gdy samoocena nie jest zaniżona w sposób znaczny. Jeśli pojawia się tendencja do podkreślania niepowodzeń, postrzegania siebie, jako osoby niekompetentnej, obniżania wartości osiągniętych sukcesów, czy porównywania się z innymi na swoją niekorzyść, samodzielna zmiana utrwalonych sposobów myślenia i zachowania może być bardzo trudna. Często w takich wypadkach niezbędne jest wsparcie psychologa. Kompleksy stają na drodze w kreatywnym podejściu do życia, utrudniają otworzenie się na ludzi, przeszkadzają w podjęciu inicjatywy w obawie przed ośmieszeniem. 

Pamiętajmy, że samoocena to nic innego jak opinia czy osąd, który jest możliwy do zmiany. 

Udostępnij: